Theo báo cáo của Hiệp hội Da giày – Túi xách Việt Nam LEFASO, năm 2025, ngành da giày Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế là quốc gia xuất khẩu giày dép lớn thứ hai thế giới với kim ngạch gần 29 tỷ USD. Tuy nhiên, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ, lợi thế lao động giá rẻ dần thu hẹp và yêu cầu về phát triển bền vững ngày càng khắt khe, bài toán của ngành không còn nằm ở việc gia tăng sản lượng hay mở rộng quy mô sản xuất. Điều ngành da giày – túi xách Việt Nam cần lúc này là một bước chuyển mới: từ năng lực sản xuất sang năng lực sáng tạo, từ gia công sang kiến tạo giá trị, từ OEM tiến tới ODM, từng bước nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
THÀNH CÔNG CỦA NGÀNH DA GIÀY VIỆT NAM VÀ BÀI TOÁN PHÍA SAU NHỮNG CON SỐ
Trong hơn ba thập kỷ qua, ngành da giày – túi xách đã trở thành một trong những ngành công nghiệp xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Theo Hiệp hội Da giày – Túi xách Việt Nam (Lefaso), năm 2025, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt gần 29 tỷ USD, tăng khoảng 5% so với năm trước; Việt Nam tiếp tục giữ vị trí quốc gia xuất khẩu giày dép lớn thứ hai thế giới, đồng thời đứng thứ ba về sản lượng với khoảng 1,3 – 1,4 tỷ đôi giày mỗi năm, tạo việc làm cho gần 1,5 triệu lao động.
Dù khẳng định được vị thế là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, bức tranh toàn cảnh lại cho thấy một thực tế đáng suy ngẫm. Cụ thể, trong tổng kim ngạch xuất khẩu, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đóng góp tới 80%, tương đương 22,82 tỷ USD, tăng 17% so với năm trước. Trong khi đó, các doanh nghiệp trong nước đóng góp 20%, đạt 5,84 tỷ USD dù đạt mức tăng trưởng ấn tượng 29%.
Những con số này phản ánh một thực tế: doanh nghiệp Việt Nam đang có những bước tiến mạnh mẽ và dư địa phát triển vẫn còn rất lớn. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để nhanh chóng thu hẹp khoảng cách giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, vừa là thị phần, vừa là công nghệ, năng lực quản trị, nghiên cứu phát triển và khả năng tạo ra giá trị gia tăng. Đó chính là bài toán cốt lõi mà các doanh nghiệp nội địa cần nhanh chóng tìm lời giải nếu muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
KHI LỢI THẾ CŨ ĐANG DẦN THAY ĐỔI
Hơn 3 thập kỷ qua, có thể thấy một trong những lợi thế lớn nhất của ngành sản xuất Việt Nam đến từ nguồn lao động dồi dào và chi phí cạnh tranh. Tuy nhiên, những điều kiện đó đang dần thay đổi.
Chi phí lao động ngày càng tăng, xu hướng già hóa dân số bắt đầu tác động đến thị trường lao động, trong khi các thị trường xuất khẩu lớn như Mỹ và châu Âu liên tục nâng cao yêu cầu về ESG, truy xuất nguồn gốc, minh bạch dữ liệu, giảm phát thải carbon và tốc độ đổi mới sản phẩm.
Điều đó cũng đồng nghĩa với việc bản chất của cuộc cạnh tranh trong ngành sản xuất đang thay đổi. Lợi thế sẽ không còn quyết định bởi quy mô và chi phí, mà bởi năng suất, trình độ công nghệ, khả năng đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực.
Về phía các doanh nghiệp Việt Nam, việc thoát khỏi chiếc bóng “gia công thuần túy” trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết nếu muốn duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, đầu tư mạnh hơn cho khoa học công nghệ, tự động hóa và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để đáp ứng điều kiện tất yếu của thời đại.
Đây cũng là định hướng phát triển mà Việt Nam đang theo đuổi khi xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực trọng yếu để nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia.
TBS GROUP VÀ HÀNH TRÌNH XÂY DỰNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH THẾ HỆ MỚI
Trong chuỗi giá trị của ngành công nghiệp thời trang toàn cầu, giá trị lớn nhất không nằm ở công đoạn gia công sản xuất, mà tập trung ở nghiên cứu phát triển (R&D), thiết kế sản phẩm, phát triển vật liệu, quản trị chuỗi cung ứng, sở hữu công nghệ và thương hiệu.
Đối với Việt Nam, hành trình nâng tầm ngành da giày – túi xách vì vậy không chỉ là gia tăng kim ngạch xuất khẩu, mà là từng bước nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ, hoàn thiện chuỗi cung ứng trong nước, làm chủ công nghệ và phát triển năng lực R&D.
Đây chính là nền tảng để doanh nghiệp Việt Nam chuyển dịch từ vai trò OEM (Original Equipment Manufacturing) sang ODM (Original Design Manufacturing) – tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển sản phẩm, đồng hành cùng khách hàng ngay từ khâu nghiên cứu, thiết kế và tối ưu hóa giải pháp sản xuất.
Là một trong những doanh nghiệp sản xuất da giày – túi xách hàng đầu Việt Nam, TBS Group xác định khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo không còn là lựa chọn mà là điều kiện tiên quyết để nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn. Tuy nhiên, thay vì chỉ tập trung vào việc đầu tư công nghệ, doanh nghiệp đang theo đuổi chiến lược phát triển đồng thời nhiều năng lực cốt lõi, hướng tới mục tiêu tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Bên cạnh việc số hóa hoạt động quản trị và xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ điều hành, TBS đang từng bước nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D), tăng cường khả năng tham gia từ giai đoạn phát triển sản phẩm, tối ưu thiết kế, vật liệu và quy trình sản xuất. Đây được xem là tiền đề để doanh nghiệp từng bước dịch chuyển từ vai trò sản xuất theo đơn đặt hàng sang đồng hành cùng khách hàng trong quá trình phát triển sản phẩm, gia tăng giá trị ở những công đoạn có hàm lượng tri thức cao hơn.
Song song với đó, TBS tiếp tục hoàn thiện chuỗi giá trị sản xuất, tăng cường liên kết giữa các đơn vị thành viên, phát triển hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ và nâng cao mức độ chủ động về nguồn cung nguyên phụ liệu, logistics và quản trị chuỗi cung ứng. Việc từng bước chủ động hơn trong chuỗi cung ứng không chỉ giúp nâng cao khả năng ứng phó trước những biến động của thị trường toàn cầu mà còn góp phần gia tăng tỷ lệ giá trị được tạo ra tại Việt Nam.
Ở góc độ quản trị, doanh nghiệp cũng đang từng bước xây dựng nền tảng vận hành dựa trên dữ liệu. Các hoạt động quản trị hiện trường được số hóa thông qua hệ thống Webapp và Dashboard theo thời gian thực, giúp chuẩn hóa dữ liệu, tăng tính minh bạch và tạo nền tảng cho việc ứng dụng AI trong quản trị sản xuất. Mục tiêu không đơn thuần là cải thiện năng suất của một chuyền sản xuất hay một nhà máy, mà là hình thành năng lực học hỏi và cải tiến như một phần trong ADN của tổ chức.
Bên cạnh đầu tư công nghệ, TBS xác định con người là yếu tố quyết định của quá trình chuyển đổi. Việc phát triển đội ngũ Operation Excellence, chuẩn hóa năng lực cải tiến liên tục và xây dựng văn hóa học hỏi trong toàn hệ thống được xem là nền tảng để doanh nghiệp duy trì khả năng đổi mới và thích ứng trước những thay đổi của thị trường.
TỪ CÂU CHUYỆN CỦA TBS GROUP ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH QUỐC GIA
Điểm đáng chú ý trong chiến lược phát triển của TBS Group là tầm nhìn vượt ra ngoài phạm vi doanh nghiệp, hướng tới vai trò tiên phong đồng hành cùng sự phát triển của ngành sản xuất công nghiệp thời trang Việt Nam.
Khoảng cách giữa 22,82 tỷ USD xuất khẩu của khu vực FDI và 5,84 tỷ USD của doanh nghiệp trong nước thực chất là khoảng cách về công nghệ, quản trị, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực. Thu hẹp khoảng cách đó không thể được giải quyết bởi một doanh nghiệp đơn lẻ mà cần sự phát triển đồng bộ của cả hệ sinh thái sản xuất Việt Nam.
Chính vì vậy, bên cạnh mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh của chính mình, TBS Group định hướng xây dựng các mô hình quản trị, cải tiến và chuyển đổi số có thể chia sẻ, nhân rộng trong cộng đồng doanh nghiệp da giày – túi xách Việt Nam. Đây sẽ là một trong những trụ cột vững chắc góp phần hình thành một hệ sinh thái sản xuất có khả năng học hỏi, đổi mới và phát triển bền vững.
Lịch sử đã chứng minh Việt Nam có đủ năng lực để trở thành một cường quốc sản xuất của thế giới. Chặng đường phía trước là hành trình khó hơn nhưng cũng nhiều cơ hội hơn: chuyển từ năng lực sản xuất sang năng lực sáng tạo, từ gia công sang đồng kiến tạo giá trị, từ lợi thế chi phí sang lợi thế công nghệ.
TBS Group lựa chọn đi trên hành trình đó với niềm tin rằng, khi ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam cùng đổi mới, cùng chia sẻ tri thức và cùng nâng cao năng lực cạnh tranh, Việt Nam sẽ không chỉ là một trung tâm sản xuất của thế giới, mà sẽ trở thành một quốc gia kiến tạo giá trị, đóng góp nhiều hơn vào sự phát triển của ngành công nghiệp thời trang toàn cầu.
